نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امین عسکری ¹
• محسن جلالی مجیدی ¹
• حسین شیرازی ²
• آرنوش شاکری ³

¹ گروه مدیریت صنعتی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² گروه مدیریت تکنولوژی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

³ گروه مدیریت و اقتصاد، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

سیستم‌های تولید پایدار به‌عنوان یکی از رویکردهای راهبردی در صنایع فرایندی، با هدف کاهش پیامدهای محیط زیستی، بهینه‌سازی مصرف منابع و ارتقای عملکرد اقتصادی و اجتماعی توسعه یافته‌اند. صنعت پتروشیمی، به دلیل نقش کلیدی در زنجیره تأمین انرژی و مواد شیمیایی و همچنین پیچیدگی‌های فنی، مدیریتی و محیطی، با ریسک‌ها و عدم‌قطعیت‌های متعددی مواجه است که پذیرش و اجرای سیستم‌های تولید پایدار را با چالش‌های جدی همراه می‌سازد. شناسایی نظام‌مند این چالش‌ها برای تدوین راهبردهای اثربخش و تحقق اهداف پایداری در این صنعت ضروری است. پژوهش حاضر در قالب مطالعهای آمیخته با هدف شناسایی و بومی‌سازی چالش‌های پذیرش و اجرای سیستم‌های تولید پایدار در صنعت پتروشیمی ایران انجام شده است. در مرحله نخست، با بهره‌گیری از رویکرد فراترکیب، چالش‌های متداول از پژوهش‌های پیشین شناسایی شدند. سپس، به‌منظور اعتبارسنجی و سازماندهی نهایی این چالش‌ها در بستر صنعت پتروشیمی ایران، از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران، سیاست‌گذاران، کارشناسان صنعت پتروشیمی و اساتید دانشگاهی بودند که ۲۲۵ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. یافته‌های فراترکیب حاکی از شناسایی ۴۵ چالش در قالب ۱۲ وجه اصلی بود که نتایج تحلیل عاملی نشان داد ۴۱ مورد از آن‌ها برای صنعت پتروشیمی ایران معنادار هستند. همچنین، ابعاد منابع انسانی، مالی/اقتصادی و سازمانی به‌ترتیب با ضرایب مسیر 0.33، 0.316 و 0.247، محوری‌ترین ابعاد چالشی را تشکیل دادند. این نتایج می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌های راهبردی، برنامه‌ریزی منابع و تدوین سیاست‌های حمایتی در صنعت پتروشیمی کمک کرده و مبنای علمی مناسبی برای پژوهش‌های آتی در حوزه تولید پایدار فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

• توسعه پایدار
• سیستم‌های تولید پایدار
• صنعت پتروشیمی
• رویکرد فراترکیب

موضوعات

• مدیریت صنعتی

عنوان مقاله [English]

Challenges in the Adoption and Implementation of Sustainable Manufacturing Systems in Iran’s Petrochemical Industry

نویسندگان [English]

• Amin Askari ¹
• Mohsen Jalali Majidi ¹
• Hossein Shirazi ²
• Arnoosh Shakeri ³

¹ Department of Industrial Management, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Department of Technology Management, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran

³ Department of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Sustainable manufacturing systems have emerged as a strategic approach in process industries, aiming to reduce environmental impacts, optimize resource utilization, and enhance economic and social performance. Despite their potential benefits, the adoption and implementation of such systems in the petrochemical industry are confronted with multiple challenges that may impede the achievement of sustainability objectives. Therefore, a systematic and context-specific identification of these challenges is essential. This study aims to identify and contextualize the challenges associated with the adoption and implementation of sustainable manufacturing systems in the Iranian petrochemical industry using a mixed-methods research design. In the qualitative phase, a meta-synthesis approach was employed to extract common challenges reported in previous studies. In the quantitative phase, second-order confirmatory factor analysis was applied to validate and structure the identified challenges within the Iranian petrochemical context. The study population comprised managers, policymakers, industry experts, and academic scholars with relevant expertise in the petrochemical sector, from whom 225 respondents were selected using a convenience sampling method. The results of the meta-synthesis revealed 45 challenges categorized into 12 major dimensions. The confirmatory factor analysis indicated that 41 of these challenges are significant and applicable to the Iranian petrochemical industry. Moreover, human resources, financial/economic, and organizational dimensions were identified as the most critical challenge areas, with path coefficients of 0.33, 0.316, and 0.247, respectively. The findings provide valuable insights for improving strategic decision-making, resource allocation, and sustainability-oriented policies, and offer a solid foundation for future research in similar complex and technology-intensive industries.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sustainable Development
• Sustainable Manufacturing Systems
• Petrochemical Industry
• Meta-synthesis Approach