نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امیراحسان زاهدی ¹
• مهران اسماعیلی ²

¹ استادیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، نجف آباد، ایران.

چکیده

صنعت نفت و گاز با چالش‌هایی ازقبیل پیچیدگی شبکه تأمین چندلایه و جهانی، ریسک‌های عملیاتی و ژئوپلیتیکی، تهدیدات امنیت سایبری در زیرساخت‌های حیاتی، فشارهای پایداری (زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی) و نیازبه تصمیم‌گیری بلادرنگ مبتنی‌بر داده، مواجه است. هدف اصلی پژوهش حاضر طراحی و تحلیل چارچوب زنجیره تأمین خودمختار مبتنی بر هوش مصنوعی، کلان‌داده و اینترنت اشیاء در صنعت نفت و گاز با تأکید بر پایداری و امنیت سایبری است. ‌پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و توسعه‌ای؛ ازنظر ماهیت داده‌ها، آمیخته کیفی-کمی و ازنظر نحوه گردآوری داده‌ها، توصیفی است که به روش نگاشت شناختی فازی انجام شده است. بازه زمانی مطالعه تابستان،پائیز و زمستان 1404 می‌باشد. جامعه آماری پژوهش خبرگان صنعت نفت و گاز ایران است که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند پرسشنامه ساختاریافته توسط 23 خبره تکمیل شد. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که دستیابی به خودمختاری در زنجیره تأمین صنعت نفت و گاز، در گرو هم‌افزایی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین دیجیتال است. در این میان، هوشمندی عملیاتی به عنوان یک عامل میانجی، نقش کلیدی در تبدیل ظرفیت‌های فناورانه به ارزش‌های اقتصادی و زیست‌محیطی ایفا می‌کند. به عبارت دیگر، استقرار زیرساخت‌های دیجیتال داده‌محور، پیش‌نیاز اصلی برای دستیابی به پایداری است؛ در حالی که تاب‌آوری و اعتماد در این اکوسیستم، تنها در سایه تأمین امنیت سایبری پایدار محقق خواهد شد. مدل ارائه شده در این پژوهش، به عنوان یک سیستم پشتیبان تصمیم‌گیری، مدیران این صنعت را قادر می‌سازد تا ضمن اولویت‌بندی بهینه سرمایه‌گذاری‌های دیجیتال، پیامد سیاست‌های امنیتی را ارزیابی و سناریوهای مختلف تحول دیجیتال را پیش از عملیاتی‌سازی، شبیه‌سازی نمایند.

کلیدواژه‌ها

• زنجیره تأمین خودمختار
• کلان‌داده
• اینترنت اشیاء
• پایداری
• امنیت سایبری

موضوعات

• مدیریت زنجیره تامین

عنوان مقاله [English]

Designing an Autonomous Supply Chain Framework based on Artificial Intelligence, Big Data, and Internet of Things in the Oil and Gas Industry with a Sustainability and Cybersecurity Approach

نویسندگان [English]

• amir ehsan zahedi ¹
• Mehran esmaeili ²

¹ Assistant Professor. Management department. Administration sciences and economy faculty. Arak university. Arak. Iran.

² Master of Business Administration student, Management department, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Najafabad, Iran.

چکیده [English]

The oil and gas industry faces challenges such as complexity of a multi-layered and global supply network, operational and geopolitical risks, cybersecurity threats in critical infrastructure, sustainability pressures, and need for real-time data-driven decision-making. The main objective of the study is to design and analyze an autonomous supply chain framework based on artificial intelligence, big data and Internet of Things in the oil and gas industry with an emphasis on sustainability and cybersecurity. The research is applied and developmental in terms of its purpose; qualitative-quantitative in terms of the nature of the data; and descriptive in terms of the data collection method, which conducted using the Fuzzy Cognitive Mapping method. The study period is summer and fall 2025 and winter 2026. The population of the study is Iranian oil and gas industry experts, which completed by 23 experts using a structured questionnaire using purposive sampling. Achieving autonomy in the oil and gas supply chain is contingent upon the synergy and application of advanced digital technologies. Within this context, operational intelligence serves as a crucial mediating factor, transforming technological capabilities into economic and environmental value. In other words, the establishment of data-driven digital infrastructure is the primary prerequisite for attaining sustainability, while resilience and trust within this ecosystem can only be realized through robust cybersecurity. The proposed model, functioning as a decision support system, empowers managers in this industry to optimally prioritize digital investments, evaluate the implications of security policies, and simulate various digital transformation scenarios prior to operationalization.

کلیدواژه‌ها [English]

• Autonomous Supply Chain
• Big Data
• Internet of Things
• Sustainability
• Cybersecurity