دوره و شماره: دوره 21، شماره 69، تابستان 1402 
مدیریت زنجیره تامین

طراحی مدل بهینه‌سازی چندهدفه فازی زنجیره تامین حلقه بسته با هدف انتخاب تامین‌کننده و تخصیص سفارش (مورد مطالعه: شرکت خرده فروشی موادغذایی در ایران)

صفحه 1-42

https://doi.org/10.22054/jims.2023.70278.2815

مینا کاظمی میان گسکری، محمد رضا مهرگان، حسین صفری، سمیرا کیوان پور، محمود دهقان نیری

چکیده امروزه رقابت از سطح شرکت‌ها به میان زنجیره تامین آنها کشیده شده است و مدیریت مناسب زنجیره تامین، یکی ازمسائل پیش‌روی بنگاه‌های اقتصادی است. در این بین مسئله انتخاب تامین‌کننده و میزان خرید از هریک به عنوان شروع‌کننده این زنجیره و همچنین عامل تاثیرگذار بر معیارهای متعدد همچون کیفیت محصول نهایی، میزان مرجوعی، قیمت تمام شده محصول و ... از اهمیت ویژه‌ای برخورداراست. از طرف دیگر دنیای واقعی با عدم قطعیت بسیار زیادی رو به رو است. در چنین محیطی به منظور در نظر گرفتن عدم قطعیت، استفاده از رویکرد فازی توصیه شده‌است. هدف پژوهش حاضر تعیین میزان بهینه سفارش محصولات پروتئنی فسادپذیر شرکت خرده‌فروش در شرایط عدم قطعیت از تامین-کنندگان خود با درنظرگرفتن معیارهای پایداری است. ازاین رو ابتدا یک مدل چندهدفه تمام فازی برای زنجیره تامین حلقه بسته شرکت خرده فروش به منظور حداقل کردن میزان ضایعات و همچنین حداکثر کردن سود، رضایت مشتری، مقبولیت برند، کیفیت و حایشه سود در شرایط عدم قطعیت طراحی شده، سپس این مدل تمام فازی چندهدفه با استفاده از روش شارما و آگاروال (2018)، به مدل قطعی تک هدفه تبدیل شده و میزان سفارش بهینه هر محصول از هر تامین‌کننده بدست می‌آید. مدل پیشنهادی در یکی از شرکت‌های خرده فروشی ایران برای محصولات پروتئنی (سوسیس، کالباس و...) اجرا شده و بررسی نتایج، عملکرد خوب مدل را نشان می‌دهد.

مدیریت زنجیره تامین

زمان‌بندی یکپارچه‌ی تولید و توزیع در یک زنجیره تأمین تولید پروتزهای دندانی در محیط تولید افزایشی

صفحه 43-75

https://doi.org/10.22054/jims.2023.59976.2638

سید علی ترابی، یاسین حیدری

چکیده در جهان رقابتی، یکی از مهم‌ترین راهکارها برای بهبود عملکرد زنجیره تأمین شرکت‌های تولیدی، برنامه‌ریزی یکپارچه‌ی بخش‌های تولید و توزیع است. دو معضل اصلی برای دندان پزشکان و بیماران، عدم تحویل به موقع پروتزهای دندانی و فرآیند چندباره تولید و اصلاحات پروتزها می‌باشد. در این پژوهش، در راستای حل این معضلات، یک مدل ریاضی برای حل مسئله برنامه‏ریزی یکپارچه تولید و توزیع در یک زنجیره‏تأمین تولید پروتزهای ثابت دندان در محیط تولید افزایشی توسعه یافته ‌است. توابع هدف این مدل شامل کمینه‏کردن هزینه تولید و ارسال سفارشات و کمینه کردن مجموع وزن‌دار تأخیرات است. همچنین، تصمیمات مرتبط با ارسال دسته‌ای سفارشات و یافتن بهترین مسیر برای ارسال هر دسته نیز در نظر گرفته شده است. به منظور تک هدفه کردن مدل ریاضی و یافتن جواب‏های پارتو، از روش اپسیلون محدودیت تقویت‏شده استفاده شده ‌است. در نهایت، به منظور اعتبارسنجی مدل ریاضی، یک مثال عددی و یک مطالعه موردی ارائه و همچنین، تحلیل حساسیت روی پارامترهای کلیدی مدل پیشنهادی انجام شده است. نتایج به‏ دست آمده بیانگر کاهش قابل ملاحظه‌ی هزینه‌های تولید و توزیع و همچنین افزایش سطح رضایت مشتریان با توجه به کاهش میزان تأخیرات در تحویل محصولات به مشتریان است.

مدیریت پروژه

طراحی مدل مدیریت زنجیره تامین پروژه ساخت مبتنی بر مدلسازی سیستم های مانا (مورد مطالعه: پروژه ساخت پتروشیمی)

صفحه 77-127

https://doi.org/10.22054/jims.2023.55883.2552

علی محقر، فاطمه ثقفی، ابراهیم تیموری، جلیل حیدری دهویی، عبدالکریم سباعی

چکیده به کارگیری مدیریت زنجیره تامین در صنعت ساخت با دشواری های جدی از قبیل طبیعت گذرای پروژه ، سفارشی سازی زیاد، تکرارپذیری پایین فعالیت ها، عدم وجود خط تولید و وابستگی رفت و برگشتی فعالیت ها مواجه است. زنجیره تامین پروژه های ساخت پتروشیمی، سیستم های بسیار پیچیده ای هستند که عملکرد نهایی آنها به ترکیب صدها تصمیم اتخاذی در چندین شرکت مستقل بستگی داشته و تعاملات ذینفعان و ویژگی های خاص هر پروژه، در زمره ی پدیده های پیچیده ای هستند که عناصر و متغیرهای بسیاری در آنها دخیل بوده و بصورتی درهمبافته، با یکدیگر در تعاملند. از آنجا که مدل سیستم مانا ریشه در سایبرنتیک سازمانی داشته و یکی از روش های سـاختار یافتـه برای مواجهه با مسائل پیچیده و ساختار نایافته است، اتخاذ چنین رویکردی، تحلیلگر را قادر مـی سـازد تـا عمیقـاً از اشـکالات کـارکردی سیسـتم کنونی، آگاهی یافته و چگـونگی اعمـال تغییـرات در طراحـی سیسـتم بـه منظـور سازگاری با آشـفتگی هـای داخلـی و خـارجی را دریابـد. در پژوهش حاضر، با توجه به این ماهیـت آسـیب شناسـانه و ساختارگرایانه، مدیریت زنجیره تامین یک پروژه پتروشیمی عارضـه یـابی شـده است. این عارضه یابی، منجر به ارائه مدل و شناسایی نقاط ضعف زنجیره تامین از منظر سیستم های پنج گانه و کانال های ارتباطی، جهت دستیابی به مانایی شده اسـت. اعتبار روش شناسی و یافته های پژوهش از مجرای مشارکت جمعی از خبرگان مورد تایید قرار گرفته و نـوآوری ان، عارضه یابی زنجیره تامین مبتنی بر مدل سیستم مانا و از مجرای انجام مطالعه موردی است.

مدیریت زنجیره تامین

شناسایی مولفه ها و شاخص های پیشران در مدیریت زنجیره تأمین سبز مبتنی بر اینترنت اشیاء

صفحه 129-160

https://doi.org/10.22054/jims.2023.65741.2752

حسین کریمی، محمدجواد جمشیدی، میلاد بخشم

چکیده هدف این پژوهش شناسایی مولفه ها و شاخص های پیشران در مدیریت زنجیره تأمین سبز مبتنی بر اینترنت اشیاء است. این پژوهش از نظر روش شناسی، پژوهشی آمیخته است که در دو مرحله انجام شد. ابتدا با مرور مبانی نظری و مطالعات پیشین از طریق روش تحلیل محتوای کیفی، شاخص های مربوط به پیشران‌های مدیریت زنجیره تأمین سبز مبتنی بر اینترنت اشیا شناسایی شدند؛ سپس برای تأیید و اعتبارسنجی شاخص های شناسایی‌شده، این شاخص ها در اختیار 22 نفر از خبرگان حوزه مدیریت و فناوری اطلاعات قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان دهنده ی آن است که مدل زنجیره تأمین سبز مبتنی بر اینترنت اشیاء دارای 9 مؤلفه و 66 شاخص است. مؤلفه های شناسایی شده عبارتند از: مدیریت هوشمند زنجیره تأمین، پایش لحظه ای وضعیت اشیاء در زنجیره تأمین، انتقال هوشمند اشیاء در طول زنجیره تأمین، مکان یابی هوشمند اشیاء در زنجیره تأمین، شفافیت اطلاعاتی در زنجیره تأمین و کاهش فساد، مدیریت کیفیت هوشمند در زنجیره تأمین، منبع یابی هوشمند در زنجیره تأمین، مدیریت توزیع هوشمند و مدیریت موجودی هوشمند. پیشران های گسترده ی مدل پیشنهادی حاکی از لزوم توجه به استفاده از اینترنت اشیاء در مدیریت زنجیره ی تأمین در جهت بهبود عملکرد کلی زنجیره تأمین و تمرکز بر ملاحظات زیست محیطی است.

مدیریت زنجیره تامین

ارزیابی تأثیر ریسک‌های زنجیره تأمین بر عملکرد توسعه محصول جدید با استفاده از شبکه بیزین (مورد مطالعه: کارخانه تولیدی پوشاک هپی‌لند)

صفحه 161-198

https://doi.org/10.22054/jims.2023.53606.2513

مونا موسوی، محمود مرادی، مصطفی ابراهیم پور ازبری

چکیده افزایش هزینه‌ها و پیچیدگی‌های موجود در سازمان‌ها از یک سو و افزایش ریسک‌های موجود از سوی دیگر، باعث شده که مدیران به‌منظور کاهش انحراف از اهداف تعیین‌شده، ارزیابی و مدیریت ریسک را سرلوحه فعالیت‌های خود قرار دهند؛ بنابراین ریسک‌ یکی از چالش‌های بسیار مهم زنجیره تأمین است که می‌تواند بر عملکرد توسعه محصول جدید تأثیرگذار باشد. در این پژوهش با توجه به بررسی‌های صورت‌گرفته در خط تولید کارخانه پوشاک هپی‌لند، فرآیند تولید "پک کامل‌سیسمونی" به عنوان فرآیند توسعه محصول جدید درنظرگرفته شد؛ سپس با بررسی پیشینه پژوهشی، هر یک از ریسک‌های زنجیره تأمین و ابعاد عملکردی محصول شناسایی ‌شدند. به‌منظور انتخاب مهم‌ترین ریسک‌های این زنجیره، از تکنیک دلفی و به کمک ابزار پرسشنامه و به‌منظور استخراج روابط بین معیارهای اصلی ریسک از روش تجزیه‌وتحلیل اثر متقابل با استفاده از نرم‌افزار MicMac استفاده شده است. درنهایت با استفاده از شبکه بیزین و با کمک نرم‌افزارAgenaRisk 10، به بررسی تأثیرگذاری ریسک‌های شناسایی‌شده بر عملکرد محصول جدید منتخب، تحت تحلیل حساسیت و تجزیه و تحلیل سناریو پرداخته ‌شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که احتمال وقوع ریسک‌های محیطی و تأمین به ترتیب 4/74% و 56% است که نسبت به سایر ریسک‌ها احتمال وقوع بالاتری دارند و سه ریسک عملیاتی، توزیع و تقاضا با تأثیرپذیری از ریسک‌های محیطی و تأمین به‌طور مستقیم بیشترین تأثیرگذاری را بر عملکرد توسعه محصول جدید به‌خصوص بعد عملکردی کیفیت داشته اند.

مدیریت زنجیره تامین

ارزیابی کارایی شرکتهای تولیدکننده سیمان با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای ناهمگن

صفحه 199-233

https://doi.org/10.22054/jims.2023.67648.2788

هما عابدی دهکردی، قاسم توحیدی، شبنم رضویان، محمد علی کرامتی

چکیده کارخانجات سیمان در گوشه و کنار ایران پراکنده شده است و بنابراین، محصول سیمان در شرایط آب و هوایی متفاوت تولید می‌گردد. فناوری‌های تولید سیمان با توجه به دسترسی به نوع مصالح، سوخت و از جمله منبع مهمی چون آب متفاوت است. بر این اساس، ورودی‌ها و خروجی‌های متفاوتی در هر یک از فناوری‌ها قابل ملاحظه است که باعث ایجاد ناهمگنی مراحل تولید بین کارخانجات می‌شود و از آنجا که همگی کار تولید سیمان را انجام می‌دهند، لازم است با یکدیگر مقایسه شوند. در این پژوهش، فرآیندهای عملیاتی پنج شیوه خشک، نیمه‌خشک، مرطوب، مرطوب دوغابی و نیمه مرطوب در چهار شرکت دارای مجموعا نه کارخانه مورد مطالعه قرار گرفته است و کارایی آنها با توجه به اطلاعات موجود از سال 1396 تا سال 1399 بر اساس تحلیل پوششی شبکه‌ای داده‌ها در شرایط ناهمگن و به صورت سه‌مرحله‌ای، پس از مدلسازی محاسبه گردید. از مهمترین ویژگی‌های این پژوهش می‌توان به تمرکز بر زنجیره تامین از مواد خام متنوع تا محصول نهایی اشاره کرد. گرچه بر اساس فناوری‌های یاد شده، مواد خام اولیه در فناوری‌های مختلف تولید سیمان متفاوت است، لیکن محصول نهایی تقریبا یکسان است.

مدلسازی و شبیه سازی

روش تحلیل پوششی داده‌های متمرکز برای اندازه‌گیری مقادیر کارایی شعب ارزی بانک ها

صفحه 235-270

https://doi.org/10.22054/jims.2023.46558.2381

فرشته کوشکی

چکیده در نظر گرفتن تأثیر عملکرد هر جزء از یک سیستم چند مرحله‌ای بر کارایی کل آن برای مدیران اجتناب‌ناپذیر است. شعب بانک‌ها ساختار دو مرحله ای دارند که در آن نیروی انسانی، تجهیزات و سرمایه مالی ورودی‌های مرحله اول برای افزایش موجودی می‌باشند. موجودی به عنوان خروجی مرحله اول است که به عنوان ورودی مرحله دوم برای انجام خدمات بانک از جمله تسهیلات بانکی که خروجی مرحله دوم هستند به کار می‌رود. پس برای ارزیابی عملکرد بانک ارتباط بین مراحل سازنده آن باید در نظر گرفته شود در غیر این صورت کارایی به درستی محاسبه نمی شود. روش‌های سنتی سیستم‌های چندمرحله ای را به صورت یک جعبه سیاه ارزیابی می‌کند و ارتباطی که ممکن است بین مراحل موجود باشد را نادیده می‌گیرد. ما به درون سیستم می‌نگریم و مدل‌هایی برای بهبود کارایی کل و کارایی مراحل پیشنهاد می‌کنیم. به‌علاوه، پیوستگی و ارتباط موجود بین مراحل متغیرها و محدودیت‌های زیادی را به برنامه‌ریزی خطی در ارزیابی سیستم تحمیل می‌کند. روش متمرکز نمره کارایی واحدها را به‌طور هم‌زمان با حل فقط یک برنامه‌ریزی خطی محاسبه می‌کند و باعث کاهش قابل توجه محاسبات می‌شود. این روش برای تخصیص منابع به‌ویژه در سازمان‌های بزرگ که در آن زیر واحدها تحت نظارت یک مدیریت اصلی قرار دارند عموماً توسط مدیر مرکزی استفاده می‌شود. در این مقاله یک روش متمرکز برای ارزیابی واحدهای با ساختار جند مرحله ای معرفی می‌شود. مدل‌های پیشنهادی برای ارزیابی کارایی شعب بانک و شرکت‌های بیمه به‌کار می‌رود. برتری روش شبکه بهبود یافته و روش متمرکز نشان داده می‌شود.